فسخ قرارداد

فسخ قرارداد از دیدگاه حقوقی و قانونی

فسخ در کلمه به معنای ابطال کردن، باطل کردن، حذف کردن، لغو کردن و نقض کردن است. فسخ در حقوق و قانون عبارت است از، بر هم زدن قرارداد منعقد شده میان دو طرف توسط یکی از طرفین و یا شخص سوّم. فسخ قرارداد، ویژه ی عقود لازم هستند و در عقود جایز راه ندارند; زیرا در عقود جایز فسخ قرارداد نیاز به توجیه و علّت خاصی ندارد. در عقود جایز، شخصی که قرارداد نسبت به او جایز است میتواند در هر زمان که مایل باشد، اقدام به فسخ قرارداد نماید. گروه وکلای پارسیان در این نوشتار به بررسی حق فسخ، از دیدگاه حقوقی و قانونی در روند متن مقاله بپردازیم.

چگونگی فسخ:

با توجه به مطالب فوق میتوان چنین گفت که فسخ عبارت است از بر هم زدن قرارداد منعقد شده میان دو طرف توسط یکی از طرفین قرارداد. فسخ یک ایقاع است، به گونه ای که یکی از طرفین میتواند اقدام به فسخ قرارداد نماید و نیازی به رضایت طرف مقابل ندارد.

اساس فسخ:

فسخ حقی است که ممکن است با توافق طرفین یا به حکم قانون ایجاد شود.

توافق طرفین در حق فسخ:

ممکن است طرفین در عقدی شرط کنند که هر یک از ایشان یا هر دو طرف یا شخص ثالث بتواند در مدّت معینی عقد مذکور را فسخ کند. به حق ذکر شده خیار شرط اطلاق میشود. خیار شرط تنها خیاری است که برای شخص ثالث برقرار میشود. خیار شرط ابتدا و انتها دارد. ابتدای خیار شرط ممکن است از روز انعقاد عقد باشد (خیار شرط متصل به عقد) و ممکن است از مدّتی بعد از انعقاد عقد آغاز شود (خیار شرط منفصل از عقد). اگر ابتدای خیار شرط در عقد ذکر نشود، آن خیار، متصل به عقد تلقی شده و ابتدای آن از روز انعقاد عقد فرض میشود.

حکم قانون در فسخ قرارداد:

ممکن است، قانون در راستای جلوگیری از ورود اضرار به یکی از طرفین قرارداد حق فسخ را به صورت کاملاً مستقیم برای او در نظر گیرد. البته باید توجه داشت که مقصود از ضرر (ضرر ناخواسته) است.

 

فسخ قرارداد

 

انواع گوناگون حق فسخ قرارداد:

حق فسخ قرارداد، خیار نام دارد. طرفین معامله میتوانند در صورت وجود خیارات زیر قرارداد را فسخ نمایند.

  ۱- خیار مجلس: تا زمانی که طرفین در مجلس عقد حضور دارند و مجلس عقد از بین نرفته، هر یک از ایشان میتواند عقد را فسخ کند. خیار مجلس جزء خیاراتی است که تنها مختص عقد بیع است.

  ۲-خیار غبن: اگر شخصی در معامله ای به واسطه ی عدم تعادل بین عوضین (چیزی که به جای چیز دیگر داده میشود) دچار ضرر شود، میتواند به واسطه ی ضرر وارد شده معامله را فسخ کند.

  ۳-خیار عیب: اگر موضوع معامله معیوب باشد، برای طرف مقابل خیاری به نام خیار عیب پدید می آید.

  ۴-خیار شرط: طرفین در عقدی شرط کنند که هر یک از آنها یا هر دوی آنها یا شخص سوّم بتواند در مدّت معینی عقد را فسخ کند.

  ۵-خیار تدلیس: بدین معنی است که اگر یکی از طرفین معامله نسبت به طرف دیگر مرتکب فریب و تدلیسی شود، طرف مقابل میتواند معامله را فسخ کند.

  ۶-خیار شرکت: در حالتی که بخشی از موضوع معامله متعلق به دیگری باشد معامله نسبت به آن بخش مورد قبول نیست. اگر مالک مال معامله را رد کند، معامله نسبت به آن بخش باطل خواهد بود و نسبت به بخش های دیگر صحیح خواهد بود. ولیکن معامله قابل فسخ خواهد بود.

  ۷-خیار رؤیت: در حالتی پدید می آید که یکی از طرفین مالی را که ندیده، مورد معامله قرار دهد و بعد از معامله متوجه شود که در آن مال، اوصاف و ویژگی های قید شده وجود نداشته و یا اوصاف و ویژگی های بیشتری وجود داشته است.

  ۸-خیار حیوان: اگر موضوع معامله حیوان باشد مشتری میتواند تا سه روز از حین عقد معامله را فسخ کند.

   ۹-خیار تأخیر ثمن: اگر سه روز از تاریخ انعقاد عقد بیع بگذرد و مشتری وجه را نپردازد، بایع به استناد عدم پرداخت وجه توسط مشتری میتواند معامله را فسخ کند.

  ۱۰-خیار تعذر تسلیم: ممکن است در معاملات، یکی از طرفین نتواند یا نخواهد مالی را که تسلیم آن را به طرف مقابل بر عهده دارد، تسلیم نماید و یا تعهدی را که بر عهده دارد انجام دهد. در چنین حالتی طرف مقابل میتواند معامله را فسخ کند.

   ۱۱-خیار تخلف از شرط: ممکن است طرفین قرارداد انجام عمل خاصی را شرط کنند و یا پرداخت وجه معامله را به شکل خاصی شرط نماید و بدان عمل نکند. در این حالت طرف مقابل میتواند معامله را فسخ نماید.

 

فسخ قرارداد

 

پیامدهای فسخ قرارداد:

فسخ قرارداد بر زمان گذشته تأثیر ندارد، تأثیر آن بر آینده است. به گونه ای که پس از فسخ معامله پیامدهای آن متوقف میشود. منفعت های حاصل شده از معامله تا زمان فسخ قرارداد متعلق به فردی است که موجب آن مالک گردیده است. زیرا همانطور که در قسمت بالا بین شد منافع متصله را نمیتوان از موضوع معامله جدا کرد. از سویی دیگر منافع منفصله نیز تا زمان فسخ قرارداد متعلق به فردی است که به موجب معامله مالک میباشد.

موارد سقوط حق فسخ:

در برخی موارد حق فسخ دارنده ی خیار از بین میرود:

  ۱-زمانی که موضوع مورد معامله معیوب باشد و نزد مشتری از بین برود.

  ۲-زمانی که مشتری مبیع معیوب را به دیگری منتقل کند.

  ۳-ایجاد تغییرات عرفی در مبیع، همانند آرد کردن گندم.

  ۴-به وقوع پیوستن عیب های دیگر در موضوع مورد معامله.

کلام آخر:

برای طرفین معامله در دو حالت فسخ قرارداد ممکن میشود. بهتر است به هنگام انعقاد قرارداد حق فسخ در ضمن قرارداد قید شود تا به هنگام نیاز توسط یکی از طرفین مورد استفاده قرار گیرد. شاید وجود خیار فسخ بتواند طرفین قرارداد را از ورود بسیاری از ضررهای ناگهانی در امان نگاه دارد. بتابراین توصیه میشود برای جلوگیری از ضایع شدن حقوق قانونی تان از مشاوره حقوقی در این زمینه غافل نشوید.

دیدگاه شما:

نوشته های مرتبط

طلاق و مهریه

۲۹

مهر
خانواده

مهریه عندالمطالبه با عندالاستطاعه چه تفاوتی دارد؟

اولین کلمه ای که در تمامی دعاوی خانواده و مخصوصا وقتی بحث مهریه به میان می آید، گرفتن مهریه یا بخشیدن مهریه است! مهریه یکی از حقوق مالی زن در نظام خانواده است که مرد در هنگام ازدواج، از مال […]

حضانت کودک، حضانت طلاق، قوانین حضانت طلاق

۱۱

مرداد
خانواده

حضانت اطفال پس از طلاق با کیست؟

معنی حضانت در لغت حضانت در لغت به معنای ولی، سرپرست، در کنار گرفتن، پرورش دادن، تربیت کردن است! حال به دو صورت حضانت صورت میگیرد! حضانت از طرف مادر و حضانت از طرف پدر! خب حضانت در طول زندگی[…]

وظایف مشاور حقوقی در شرکت

۰۵

اردیبهشت
حقوقی

مهم ترین وظایف مشاور حقوقی در شرکت چیست؟

وظایف مشاور حقوقی در شرکت ها در ارائه مشاوره حقوقی به صاحبان مشاغل در مورد موضوعاتی که بر مشاغل تأثیر می گذارد ، مانند مالیات ، معاملات تجاری و حقوق مالکیت معنوی ، تمرکز دارد. همچنین ممکن است مشاوره حقوقی[…]